Џаман ZTVK

Империјата на Работ од Хаос (Комплексност и Колапс) е статија од изданието Март/Април на Foreign Affairs. Статијата прави еден преглед/пресек во основните автори/концепти кои се занимаваат со тематиката на колапсот, со човековата специјалност во системската организација - колапсите на империите. Статијата нуди и неколку други вредни ставови околу кои може да се продускутира и доколку некој го интересира тематиката, слободно нека читне, но сега и тука ќе презентираме слики.

Ниал Фергусон е виновен за ова скромно претставување на сликарот Томас Коул (Thomas Cole) со неговиот циклус од пет слики насловени Текот на Царството (The Course of Empire).

Each of the five imagined scenes depicts the mouth of a great river beneath a rocky outcrop. In the first, The Savage State, a lush wilderness is populated by a handful of hunter-gatherers eking out a primitive existence at the break of a stormy dawn. The second picture, The Arcadian or Pastoral State, is of an agrarian idyll: the inhabitants have cleared the trees, planted fields, and built an elegant Greek temple. The third and largest of the paintings is The Consummation of Empire. Now, the landscape is covered by a magnificent marble entrepôt, and the contented farmer-philosophers of the previous tableau have been replaced by a throng of opulently clad merchants, proconsuls, and citizen-consumers. It is midday in the life cycle. Then comes Destruction. The city is ablaze, its citizens fleeing an invading horde that rapes and pillages beneath a brooding evening sky. Finally, the moon rises over the fifth painting, Desolation. There is not a living soul to be seen, only a few decaying columns and colonnades overgrown by briars and ivy.

Секоја од петте замислени сцени го насликува устието на една голема река под карпестата издаденост. Во првата слика, The Savage State (Дивата Состојба), бујната дивина е населена со грст на ловци-собирачи кои го дополнуваат примитивно постоење од бурното зазорување. Втората слика, The Arcadian or Pastoral State, е една селска идила: жители ги имаат расчистено дрвата, имаат обработени полиња, и изградиле елегантен антички храм. Третата и најголемата од сликите е The Consummation of Empire (Густирање на Империјата). Сега, пејзажот е прекриен со величествени мермерни градби, и задоволните земјоделеци-филозофи од претходната жива сцена се заменети со навалица од богато облечени трговци, проконзули и граѓаните-потрошувачи. Пладнина во животниот циклус. Потоа доаѓа Destruction (Уништување). Градот е во пламен, неговите граѓани бегаат пред инвазионата орда која силува и пљачкосува под надвиснатото вечерно небо. Вкрај, Месечината изгрева во петтата слика, Desolation (Запуштеност). Нема жива душа да се види, само неколку диреци и столбови кои се распаѓаат обраснати во бршлен.

Conceived in the mid-1830s, Cole's great pentaptych has a clear message: all empires, no matter how magnificent, are condemned to decline and fall. The implicit suggestion was that the young American republic of Cole's age would be better served by sticking to its bucolic first principles and resisting the imperial temptations of commerce, conquest, and colonization.

Смислена во средината на 1830-тите, извонредната петорка на Коул има јасна порака: сите империи, без оглед колку прекрасни, се осудени на опаѓање и пропаст. Имплицитната сугестија беше насочена кон младата американска република од времето на Коул за која би било подобро да се држи до своите првични пасторални принципи и да одолее на искушенијата на империјалната трговија, освојување и колонизација.