Слобода или кловновски фестивал!

September 28th, 2010

Поттикнат од последниот запис на вонредниот за домашни стандарди блог на Караџа ќе се обидам на сопствен начин, ум(л)есно :) , да ја продолжам дискусијата по вредните за дискусија прашања. Бидејќи постои опасност од претерано слободно ширење на веќе ионака раширениот комплекс од начнати прашања, за кои секако ќе треба серија записи, сега и тука преку примерот на блог слободата ќе се обидам да откријам дел од пошироката смисла на слобадата на поединецот и воопшто слободата во општественото современие.

Од личното до општото и назад кон личното. Секоја мисла, идеа, претстава доколку не е натопена во емоции е лажна. И кога говорам за сталинизам, фашизам, или југословенски социјализам до 70тите, можам да покажам емпатија со страдалниците и жртвите, да сочувствувам и да се обидам да разберам, но личното искуство е индиректно изведено, при што воопшто не ја потценувам најдиректната генерациски пренесена емоција. Па така, кога Караџа говори за општествените системи „Ние од оваа генерација помлади теоретичари сме прилично начисто кога станува збор за социјализмот како општествено – политички модел: сметаме дека тој е репресивен, дека во неговите рамки не се исполнуваат човековите рамки(права) и слободи и тој не е најдобриот политички облик, кој(либерална демократија) ако не е најдобар, тој е најмалку лош од сите општествени облици“ неговиот став ми е сосем приемчив за рациото, но сепак со емоцијата нешто не штима. Во пронаоѓањето на кваката за “нештимањето“ можеби сосем добро да послужи “тој е најмалку лош од сите општествени облици“ кој уклапа со кваката од за “најмалку лошиот самоуправен социјализам“ од екс ЈУ социјализамот, каде и тој систем имаше “доблест да ги признае“ и оправда општествените фалинки. Но вообичаено го избегнувам вака поставениот дискурс кон општествените системи, напросто тоа е дел од она што не штима, се чини застарен, не нуди пробив и расветлување на современието. И верувам дека Караџа ќе се сложи со ова. ББЦ статијата со поставените новинарски прашања и приод кон темата повеќе егземпларно ја покажува намерата за дискурсно вкалапување во теоретската орвел поставка за тоталитарноста на општествените системи која им лежи на постарите интел. кадри, додека на теренското јаве ние веќе некое време сме искчекориле и живееме во хакслиевиот храбар нов свет, особено помладите од 40 години.

What Orwell feared were those who would ban books. What Huxley feared was that there would be no reason to ban a book, for there would be no one who wanted to read one. Orwell feared those who would deprive us of information. Huxley feared those who would give us so much that we would be reduced to passivity and egoism. Orwell feared that the truth would be concealed from us. Huxley feared the truth would be drowned in a sea of irrelevance. Orwell feared we would become a captive culture. Huxley feared we would become a trivial culture, preoccupied with some equivalent of the feelies, the orgy porgy, and the centrifugal bumblepuppy. As Huxley remarked in Brave New World Revisited, the civil libertarians and rationalists who are ever on the alert to oppose tyranny "failed to take into account man's almost infinite appetite for distractions."

Превртено, француските професори знаат да кажат “доста со пракса, дајте ми теорија.“ Одговорно тврдам дека Париз е далеку, ова е Балкан. Чисто онака, од практични причини, теоретското дефинирање на слободата го оставам да егзистира во Франција, каде од оригиналната парола “слобода, еднаквост, правда или смрт“ е исфрлено “или смрт“ затоа што македонскиот републиканизам нужно метафизички го редуцира до “слобода или смрт.“

И навистина, за слободата да не остане предмет на занимација на академските кругови треба да се пронајдат практичните апликации, нејзиното отелотворување во реалноста. Што претставува таа за поединецот и како тој ја практикува?

Тука ќе се обидам преку примерот со блог слободата. За таа цел обилно ќе позајмам од ставотезата на Нејт Хагенс изнесена во записот Clown Fest , со сета слобода на нет пиратеријата и интерпретација, без срам и без вообичаената измама со скоцкано цитатно прикривање на сопствена безставност со кое се служи, исто така обилно, широко распространетата интелектуалната импотенција. Ќе си умислам дека имам одредено стеканато право на кловновската метафора заради претходното коментирањето со жижековите жонглирања пред воопшто да го посетам кловновскиот фестивал на Нејт :)

Чекорам вака, ширењето на интернетот донесе на дофат огромен мемеплекс од информации, анализи, увиди; и блогови. Оваа придобивка во менталната и социјална слобода изразена преку опсегот на можностите во сајбер просторот доведе до брз раст во самоизразувањето. Иронично, овој комплекс на сајбер пејсажот постои истовремено со забрзувањето на вистинските кризи во економијата, енергетиката, екологијата, трипл Е на глобален план. За поразговетна домашна слика, дополнително на стандардната криза за транзиционите источноевропски земји во развој како чир дразни политичко идентитетната проектирана и наметната криза.

Стекнувањето социјален статус е примарен двигател во животинскиот свет и останува клучен двигател во човечките групи и општествените заедници. Само по себе ништо лошо. Во почетоците на блогирањето тоа се одвиваше спонтано во голема мера со взаемно почитување и воглавно почитување на основните непишани правила на однесување. Оние кои беа најречити, најубедливи, најинтересни во една релативно ограничена група на блог ентузијасти прилично објективно се здобиваа со социјалниот блог статус. Никој не блогираше за пари. Со сите слабости и детски болести, од линкање преку коментари та дури до место на насловната, целиот процес на востановување на блог заедницата имаше доволна доза на објективност.

Повеќето луѓе се пристојни и пасивни. Но постојат и непристојни и наметливи. Она што кај нас е познато како “дојдоа диви, истераа питоми“ во економијата е познато како Грешамов закон "Bad money drives out good." Со тек на време како се повеќе луѓе се вмрежуваа, ги совладуваа техниките и знаењата за блогирање, неминовно се зголемуваше и бројот на неразумните. А еден неразбран има капацитет да растера 10 разбрани. Од будалиот и пијаниот бега.

Лека полека, блогот и интернетот стана прибежиште за пропагандисти и проповедници, алтруисти и измамници, рицари и кловнови. Блог шум, неквалитет и его оргија под превезот на анонимноста станаа правило наместо исклучок. Општеството на спектакли, циркусот од реалноста се пренесе во виртуелниот простор. Паралелно хакслиевиот храбар нов свет се збогатува со грото од секоја наредна генерација што зачекорува во зрелоста со истрениран павлов рефлекс на инстант гратификација, со мал временски опсег на задржување на вниманието и без способности за истрајност и подлабоки теоретски и животни конструкти.

Главната причина за завршетокот на таканаречениот златен период на Блогерај, каде придобивките од виртуелната социјалната интеракција од рефлектираното, осознаето, и споделено, напати знаеше да се претвори во задоволство со новостекнати реални пријателства и познаства, не лежи во отсаството на акутно дразнење на чирот, политичките регрутации и инфилтрации, истрошеноста на блогерите и темите, тоа се или ефемерни, или споредни причини, туку над се во глобалниот социјален фестивал на кловнови. Појавата на Фејсбук - тоа е само циркус над циркусите. Мега циркус. Кловновите, тие се насекаде.

И кога Трендо вели “блогерајот го убија идиоти, а го погребаа кукавици“ тој е само делумно во право. Точно, светот наликува на оној од филмот Идиократија, но блогерајот живее со идиотите, како и секоја поширока социјална мрежа. А кукавиците се кукавици затоа што не се елитисти. Блогерајот, онaков каков беше е можен само со елитисти. И затоа не барајте од мене да не бидам елитист. Напротив, барајте да бидам уште поголем елитист. Повремено сум крал, ако не сте забележале :)

После се`, каде е слободата? Во практична смисла што е слободата? Како да ја практикувам блог слободата?

Значи, кога востановеното и доминантно разбирање дека блогерајот ја рефлектира реалноста, го преобратувам во спротивното, реалноста се рефлектира во блогерајот, велам дека мојата слобода да ги осуштествам своите стремежи е нападната од фестивалот на кловнови. Слободата за креација и експресија е нападната.

И уште една битна работа. Немам време за уште неколку, но имам интересен одговор на следново од Караџа,

Денес е социјалчно чувствително општественото живеење, ни никој не може да те грабне од дома, оти некој му рекол оти си рекол нештоо, и да те однесе на ридот и да пука во тебе и во тие со тебе; па оти рикааш од бол по спас и гнев од бесмисла, да почне со токмак глава, по глава, за врева да нема, само оти поинаку мислиш дека треба да се ораганизра општеството. Денес манупулираат властодржците како никогаш до сега, но денес никој не може да дојде дома и да те избрка од куќата и ко паланечки паша со несоблечени чизми да се втурне во твојата послтела.

во петте минути со Полковникот Курц од Апокалипса Сега

петте минути со полковник Курц

“имаш право да ме убиеш, имаш право на тоа .. но немаш право да ми судиш“

Етно игрички

September 24th, 2010
Етнички игри

Косово, протести, камења, Балкан, етнички напнатости, стравувања и групирања. Сето тоа не е доволна причина, да не си поиграме, особено ако си играме со играчките на големите момчиња. Може да биде интересно.

А големите момчиња си играат со јаки компјутери, креирање на вештачки (artificial) општества, прилагодливи комплексни системи, моделирање на животи и територии, стратегии. Еден од пионерите во оваа област е Thomas Schelling, економист нобеловец од 2005, професор по надворешни работи, национална одбрана, нуклеарна стратегија, креаторот на едно упростено вештачко маало пред триесетина години.

Интересот на професорот Шелинг за колективната организација и дезорганизација го навела професорот појавата на комплексните динамички социјални патеки да ја поврзе со дејстувањето на поединците, кои, во суштина, следат едноставни правила. Овие индивидуални повинувања на едноставните правила може наеднаш да доведат до промени, и свртувања, во комлексните системи.

Неговата размисла, и опсеравција,  била фокусирана на прашањето за сегрегацијата во Америка. Тешко е да се најдат соседства во кои, да речеме, немаме преовладување на белците или црнците помало од 70-80%. Расното групирање вообичаено ја следи “U“-кривата, изборот помеѓу двата екстрема. Но што ако ова не е произлез на екстремен и длавоко всаден расизам, или национализам. Својата интуиција, дека ќе се добие многу повеќе сегрегација отколку што се обично се очекува ако луѓето од заедничкиот простор се остават на слободно взаемодејство, професорот Шилинг ја преточува во математичка, па компјутерска, игра со одредени правила. Основна карактеристика при моделирањето на системите на динамичното општество е тоа што за чинителите, поединците или некоја друга микро општествена единица, претпоставува дејство кое произлегува од проценката во најблиското опкружување, или чинителите немаат познавања за поширокото општество.

Во играта имаме црвени и плави. Секое поле претставува замислено домаќинство. Што ќе се случи ако секое домаќинство, црвено или плаво, посака да биде сосед со две од истобојните домаќинства од околните шест. Резулатите од произволниот почетен распоред на црвените и плавите полиња, без празни места на таблата, е пред Вас.

Слика1 е составена од последователни временски исечоци на резултатите од таблата каде имаме слободна интеракција на чинителите. Веднаш по првиот рандом фрејм, на вториот фрејм имаме забележителна обоена гравитација. Веќе со третиот исечок имаме изразита поделеност, додека четвртиот конечен фрејм донесува само ситни корекции во контурите. Бидејќи имаме произволен почетен распоред на обоените полиња се добиваат и различни резултати од симулацијата, но прикажаниот резултат е типичен. Во симулираната динамичка упростена игра немаме претпоставена силна етноцентричност, туку само желба за одредена “нормална“ перцепција за етничко-идентитетно поврзување. Овие луѓе би биле перфектно среќни и во пата-пата обоено соседство, но на таблата сосема поинаку се подредени боите, без интенција.

Но, што се случува кога како почетен услов имаме барање за само еден сосед од иста боја (слика2). Другите претпоставки се исти како претходните. Овој пат резултатите се помалку драстични, а сепак имаме диференцијација со тек на времето, од фрејм до фрејм. Интересни резултати на експерименталната табла со луѓето кои посакале единствено да не бидат “сами“, идентитетно изолирани.

Од бенигната игра со расната обоеност на американските соседства да се префрлиме на игрите со примитивните Балканци. За овие простори стандардно се употребуваат зборовите, како, етничко чистење, геноцид, војни, насилие, желби за вековни нереализирани Големи … како создадени за игри со симулација на таблите. По се изгледа дека овој тип на игри повеќе ни прилегаат. Ако за првите соодветсвува финото подредување, општество кое се подредува систематски но несвесно, за Балканот соодветсвува системското но несвесно растурање.

Една таква игра доаѓа од Центарот за Социолошка и Економска Динамика на Brookings Institution симулирана од Joshua Epstein. Безредија, улично насилство, масовни убиства, геноцид, сите овие несакани општествени појави, се случуваат ненадејно, каде имаме точка на прекршување карактеристична за динамичните комплексни системи. Каде исчезнуваат граѓаните почитувачи на законот, мирољубивите и благородни луѓе, кои за час се преобразуваат во насилници, убијци? Покрај психолошко-социолошките одредници за толпата, заразата со насилство, и слично, социолозите од Брукингс Инситутот нудат сознанија дека луѓето во тие ситуации сепак остануваат рационални, ја зачувуваат индивидуалноста, и имаат сосем добра проценка на ситуацијата во која се нашле. Масовното лудило, колективната хистерија, според Епштајн, е само илузија. ( IMO, илузија е несоодветен збор за умствената рационализација која ја прави мозокот во тие животни ситуациии. Критиката која би произлегла од потребата за математичко формулирање на комплексните динамички модели е сосема разбирлива, несовршена и докрај недофатлива, како што ни се недофатливи докрај линиите на мозочното спојување и разделување. Сепак ова е издржан обид за отсликување на умствените магистрали и автопатишта во математички формули, и тоа е веќе опиплива варијабла.)

Во моделите на Епштајн секој чинител има зададени обележја: незадоволство, етничка нетрпеливост, и воља за ризикување на апсење, како и стандардната карактеристика – делување според тоа што се случува во непосредното соседство и неможноста за согледување на севкупната слика во општеството. Во оваа игра на вештачки геноцид имаме зелени и плави. Чинителите (луѓето) се поставени во услови на етничка тензија. Со зголемување на тензијата одредени чинители, во случајов обоените точки, се “активираат“ – што може да биде хулиганско ограбување, или убиство. Ова активирање е означено со црвена боја, незадоволството или омразата на чинителите го надминува стравот од апсење, или последиците.

На слика3 имаме ситуација каде етничките тензии го надминале прагот на активирање и на првиот фрејм имаме убиства на произволни места, означени со црвено. На почетокот ова е масовно, поплава од црвени точки, но со тек на времето популацијата е намалена и следува групирање на одредени простори, а бројот на убиства се намалува (фрејм2). Со фрејмот 3 плавите и зелените се поделени и имаме насилства по линиите на разграничување. Симулацијата продолжува и последните исечоци зборуваат сами за себе. Резултатите од многубројните симулации говорат дека ниедна страна во случајов не е во предност, шансите да надвладее подеднакви за зелените или плавите. Балансот се одлучува со некој рандом настан на теренот.

Во следната симулација имаме дополнителен елемент во играта – мировници означени со црно. Правилото за нив е да го уапсат активираниот чинител. Кога се тие во близина помалку запалените глави се повлекуваат од активностите кои инаку би ги сториле. Резулатите од симулацијата со мировниците се поинакви. На почетокот, фрејм 1, имаме насилства но во помал број. Тие кои ќе направат недело се апсени и отстрането од таблата. Иако насилствата се локализирани, фрејм 2, тие продолжуваат поради недоволниот број мировници, се до фрејмот 3, каде  имаме создадено енклави кои можат да се покријат со бројот на мировници по линиите на разграничување. Но доколку мировниците се повлечат …

Претставените примери на игри се упростени верзии на игрите кои ги симулираат големите момчиња со своите процесорски моќни машини. Тие се само добар вовед во темата, погодни за мали когнитивни исчекори. На овие простори коридорно-судбинската географија си го прави своето и покривањето со розева желбовна постелнина нема да пренесе таква боја во јавето. Лупањето со коментари или лупањето со камења, на блогерско или на улично ниво, не може да ги донесе посакуваните резултати. Но сепак на  некое друго ниво може да покрене ланец на реакции кои може да бидат клучни, или насушни.

Овие модели покажуваат дека и најпростите општествено организации може да доведат без интенција до симултан ред: резултатите во ниедна смисла не се случајни и во ниедна смисла не се намерни. Комплексноста може да биде причина за грижа на креаторите на политиките, затоа што во себе ја носи нестабилноста на општестената и економската динамика со многу непредвидливости и можноста за покривање. Но таа може да биде и алатка овозможувајќи покренување на голем ланец на посакувани реакции, со мала и фокусирана акција.

Резултатите кои утре ќе ги одживееме на сопствена кожа ќе зависат од тоа дали луѓето од врвовите на нашето општествено-политичкото скалило, оние со моќ на одлука,  денес покрај себе имале соработници кои со јаки компјутери ги направиле вистинските игри на симулација или пак крај себе имале само симулатори.

***

Во креирање на записот најповеќе е користена обемната и содржајна статија на Atlantic.com (од каде се превземени и сликите).

Тематско дополнување: Затвореничка Дилема и Песочно Купче

--------------------------

Репринт: прилика да ги уфрлам сликите, ги немаше.

Коментар: Се разбира оти се упростени примериве, повеќе се вовед во проблематиката. Никој, барем троа паметен, не кажува дека може да квантифицира ни приближно нешто толку комплексно како општествениот живот. Но ако разгледаш во кои области е ставен фокусот на комплексната социолошка динамика ќе се види дека не е без врска обидот, и без резултати.

Она во што сум прилично уверен е дека од толку многу борци, првоборци, политика, агенди и идеологии, не се гледа теренот од каде сите тие “глупости“ црпат сила и колку се далеку од метата во која се колнат дека стрелаат. Сите би да се качат на кровот, а никој не ги гледа темелите. Јас барем ја сметам оваа проблематика од “темелните“, во тој контекст нека се разбере записот.

Ажурирање: Утрово налетав на Радикална Картографија.

Any city-dweller knows that most neighborhoods don't have stark boundaries. Yet on maps, neighborhoods are almost always drawn as perfectly bounded areas, miniature territorial states of ethnicity or class. This is especially true for Chicago, where the delimitation of Chicago's official “community areas” in the 1920s was one of the hallmarks of the famous Chicago School of urban sociology.

И како што вели Бизнис инсајдерот: Америка е позната како „големиот котел на топење“ но вистинската слика повеќе наликува на сервирана чинија “онде грашок, ваму месо, таму компир“. Со други зборови кажано, во големите американски градови постои јасно изразена расна/етничка сегрегација. Илистрирано (Image: Eric Fischer on flickr) низ сликички каде секоја точка претставува 25 луѓе: црвени точки - белци, плави точки - црнци, зелени точки - азијати и портокалови точки - хиспанероси.

Њу Јорк

Лос Ангелес

Детроит

и Чикаго од каде доаѓа Претседателот Обама