Posts Tagged ‘општество’

Слобода или кловновски фестивал!

Tuesday, September 28th, 2010

Поттикнат од последниот запис на вонредниот за домашни стандарди блог на Караџа ќе се обидам на сопствен начин, ум(л)есно :) , да ја продолжам дискусијата по вредните за дискусија прашања. Бидејќи постои опасност од претерано слободно ширење на веќе ионака раширениот комплекс од начнати прашања, за кои секако ќе треба серија записи, сега и тука преку примерот на блог слободата ќе се обидам да откријам дел од пошироката смисла на слобадата на поединецот и воопшто слободата во општественото современие.

Од личното до општото и назад кон личното. Секоја мисла, идеа, претстава доколку не е натопена во емоции е лажна. И кога говорам за сталинизам, фашизам, или југословенски социјализам до 70тите, можам да покажам емпатија со страдалниците и жртвите, да сочувствувам и да се обидам да разберам, но личното искуство е индиректно изведено, при што воопшто не ја потценувам најдиректната генерациски пренесена емоција. Па така, кога Караџа говори за општествените системи „Ние од оваа генерација помлади теоретичари сме прилично начисто кога станува збор за социјализмот како општествено – политички модел: сметаме дека тој е репресивен, дека во неговите рамки не се исполнуваат човековите рамки(права) и слободи и тој не е најдобриот политички облик, кој(либерална демократија) ако не е најдобар, тој е најмалку лош од сите општествени облици“ неговиот став ми е сосем приемчив за рациото, но сепак со емоцијата нешто не штима. Во пронаоѓањето на кваката за “нештимањето“ можеби сосем добро да послужи “тој е најмалку лош од сите општествени облици“ кој уклапа со кваката од за “најмалку лошиот самоуправен социјализам“ од екс ЈУ социјализамот, каде и тој систем имаше “доблест да ги признае“ и оправда општествените фалинки. Но вообичаено го избегнувам вака поставениот дискурс кон општествените системи, напросто тоа е дел од она што не штима, се чини застарен, не нуди пробив и расветлување на современието. И верувам дека Караџа ќе се сложи со ова. ББЦ статијата со поставените новинарски прашања и приод кон темата повеќе егземпларно ја покажува намерата за дискурсно вкалапување во теоретската орвел поставка за тоталитарноста на општествените системи која им лежи на постарите интел. кадри, додека на теренското јаве ние веќе некое време сме искчекориле и живееме во хакслиевиот храбар нов свет, особено помладите од 40 години.

What Orwell feared were those who would ban books. What Huxley feared was that there would be no reason to ban a book, for there would be no one who wanted to read one. Orwell feared those who would deprive us of information. Huxley feared those who would give us so much that we would be reduced to passivity and egoism. Orwell feared that the truth would be concealed from us. Huxley feared the truth would be drowned in a sea of irrelevance. Orwell feared we would become a captive culture. Huxley feared we would become a trivial culture, preoccupied with some equivalent of the feelies, the orgy porgy, and the centrifugal bumblepuppy. As Huxley remarked in Brave New World Revisited, the civil libertarians and rationalists who are ever on the alert to oppose tyranny "failed to take into account man's almost infinite appetite for distractions."

Превртено, француските професори знаат да кажат “доста со пракса, дајте ми теорија.“ Одговорно тврдам дека Париз е далеку, ова е Балкан. Чисто онака, од практични причини, теоретското дефинирање на слободата го оставам да егзистира во Франција, каде од оригиналната парола “слобода, еднаквост, правда или смрт“ е исфрлено “или смрт“ затоа што македонскиот републиканизам нужно метафизички го редуцира до “слобода или смрт.“

И навистина, за слободата да не остане предмет на занимација на академските кругови треба да се пронајдат практичните апликации, нејзиното отелотворување во реалноста. Што претставува таа за поединецот и како тој ја практикува?

Тука ќе се обидам преку примерот со блог слободата. За таа цел обилно ќе позајмам од ставотезата на Нејт Хагенс изнесена во записот Clown Fest , со сета слобода на нет пиратеријата и интерпретација, без срам и без вообичаената измама со скоцкано цитатно прикривање на сопствена безставност со кое се служи, исто така обилно, широко распространетата интелектуалната импотенција. Ќе си умислам дека имам одредено стеканато право на кловновската метафора заради претходното коментирањето со жижековите жонглирања пред воопшто да го посетам кловновскиот фестивал на Нејт :)

Чекорам вака, ширењето на интернетот донесе на дофат огромен мемеплекс од информации, анализи, увиди; и блогови. Оваа придобивка во менталната и социјална слобода изразена преку опсегот на можностите во сајбер просторот доведе до брз раст во самоизразувањето. Иронично, овој комплекс на сајбер пејсажот постои истовремено со забрзувањето на вистинските кризи во економијата, енергетиката, екологијата, трипл Е на глобален план. За поразговетна домашна слика, дополнително на стандардната криза за транзиционите источноевропски земји во развој како чир дразни политичко идентитетната проектирана и наметната криза.

Стекнувањето социјален статус е примарен двигател во животинскиот свет и останува клучен двигател во човечките групи и општествените заедници. Само по себе ништо лошо. Во почетоците на блогирањето тоа се одвиваше спонтано во голема мера со взаемно почитување и воглавно почитување на основните непишани правила на однесување. Оние кои беа најречити, најубедливи, најинтересни во една релативно ограничена група на блог ентузијасти прилично објективно се здобиваа со социјалниот блог статус. Никој не блогираше за пари. Со сите слабости и детски болести, од линкање преку коментари та дури до место на насловната, целиот процес на востановување на блог заедницата имаше доволна доза на објективност.

Повеќето луѓе се пристојни и пасивни. Но постојат и непристојни и наметливи. Она што кај нас е познато како “дојдоа диви, истераа питоми“ во економијата е познато како Грешамов закон "Bad money drives out good." Со тек на време како се повеќе луѓе се вмрежуваа, ги совладуваа техниките и знаењата за блогирање, неминовно се зголемуваше и бројот на неразумните. А еден неразбран има капацитет да растера 10 разбрани. Од будалиот и пијаниот бега.

Лека полека, блогот и интернетот стана прибежиште за пропагандисти и проповедници, алтруисти и измамници, рицари и кловнови. Блог шум, неквалитет и его оргија под превезот на анонимноста станаа правило наместо исклучок. Општеството на спектакли, циркусот од реалноста се пренесе во виртуелниот простор. Паралелно хакслиевиот храбар нов свет се збогатува со грото од секоја наредна генерација што зачекорува во зрелоста со истрениран павлов рефлекс на инстант гратификација, со мал временски опсег на задржување на вниманието и без способности за истрајност и подлабоки теоретски и животни конструкти.

Главната причина за завршетокот на таканаречениот златен период на Блогерај, каде придобивките од виртуелната социјалната интеракција од рефлектираното, осознаето, и споделено, напати знаеше да се претвори во задоволство со новостекнати реални пријателства и познаства, не лежи во отсаството на акутно дразнење на чирот, политичките регрутации и инфилтрации, истрошеноста на блогерите и темите, тоа се или ефемерни, или споредни причини, туку над се во глобалниот социјален фестивал на кловнови. Појавата на Фејсбук - тоа е само циркус над циркусите. Мега циркус. Кловновите, тие се насекаде.

И кога Трендо вели “блогерајот го убија идиоти, а го погребаа кукавици“ тој е само делумно во право. Точно, светот наликува на оној од филмот Идиократија, но блогерајот живее со идиотите, како и секоја поширока социјална мрежа. А кукавиците се кукавици затоа што не се елитисти. Блогерајот, онaков каков беше е можен само со елитисти. И затоа не барајте од мене да не бидам елитист. Напротив, барајте да бидам уште поголем елитист. Повремено сум крал, ако не сте забележале :)

После се`, каде е слободата? Во практична смисла што е слободата? Како да ја практикувам блог слободата?

Значи, кога востановеното и доминантно разбирање дека блогерајот ја рефлектира реалноста, го преобратувам во спротивното, реалноста се рефлектира во блогерајот, велам дека мојата слобода да ги осуштествам своите стремежи е нападната од фестивалот на кловнови. Слободата за креација и експресија е нападната.

И уште една битна работа. Немам време за уште неколку, но имам интересен одговор на следново од Караџа,

Денес е социјалчно чувствително општественото живеење, ни никој не може да те грабне од дома, оти некој му рекол оти си рекол нештоо, и да те однесе на ридот и да пука во тебе и во тие со тебе; па оти рикааш од бол по спас и гнев од бесмисла, да почне со токмак глава, по глава, за врева да нема, само оти поинаку мислиш дека треба да се ораганизра општеството. Денес манупулираат властодржците како никогаш до сега, но денес никој не може да дојде дома и да те избрка од куќата и ко паланечки паша со несоблечени чизми да се втурне во твојата послтела.

во петте минути со Полковникот Курц од Апокалипса Сега

петте минути со полковник Курц

“имаш право да ме убиеш, имаш право на тоа .. но немаш право да ми судиш“

Иван Илич

Saturday, December 19th, 2009

Иван Илич (1926- 2 Декември 2002) е Хрватски критичар на развојот, на институциите на модерното општество, се произнесува по прашањата на образованието, здравјето, економскиот развој, употребата на енергијата, или накратко холистички мислител.
Неговата критика се заснова на поимот „контрапродуктивност“. По преоѓањето на одредени прагови на развојот се развиваат мегаломански институции во индустриските општества кои стануваат се поголема пречка за остварување на целите кои истите би требало да ги остварат. Медицината го упропаства здравјето, училиштата заглупуваат, транспортот не прави неподвижни, комуникациите глуви и неми, протокот на информации ја уништува смислата, индустриската храна се претвора во отров и употребата на фосилните горива кои го динамизираат животот се закана за идниот живот. Делата на Иван Илич даваат детална анализа на механизмот на контрапродуктивноста.
Секоја употребна вредност може да се произведе на два начини, со два начини на производство: автономен и хетерономен. Можеме да осознаваме така што ќе станеме будни за работите кои живот значат; а може и да стекнуваме знаење од професор кој е платен за тоа. Можеме да имаме добро здравје со водење здрав и хигиенски живот; а може и да го бараме здравјето кај професор-доктор. Можеме да му помогнеме на оној кој бара помош; а може и да го упатиме кон соодветна институција или служба. Спротивно од она што го произведува хетерономниот начин, тоа што го произведува автономниот начин не може, општо кажано, да биде измерено, проценето и споредено со другите вредности. Во принцип, не се работи за тоа дека хетерономноста е лоша сама по себе, хетерономното производство може да има вистински придонес во способноста за автономно производство на употребни вредности. Се работи за тоа дека хетерономијата е тука само за да помогне на вистинската цел – автономијата.
Хипотезата на Илич гласи – “позитивна синергија“ на двата начини на живот е невозможна надвор од одредени прецизни услови. Со преоѓањето на критичните нивоа на развојот, хетерономното производство прави реорганизација на физичката, институционалната и симболичката средина која ги парализира автономните способности. Влегуваме во маѓепсан круг кој е поинаков од инстантната контрапродуктивност. Имаме осиромашување на врските кои го поврзуваат човекот сам со себе, со природната околина, со другите луѓе, и светот станува моќен генератор на барања и желби за хетерономните супститути кои единствено овозможуваат преживување во се‘ поотуѓениот свет. Неговата анализа ни покажува зошто сме толку приврзани за она што во суштина не‘ уништува.

Како мала презентација на идеите на Иван Илич нудам мал ивадок од Toward а History of Needs:

Модерната беда се појавува кога нејзиниот интензитет на зависноста од пазарот ќе достигне одреден праг. Субјективно, тоа е искуство на обилна фрустрација која се случува кај лицата осакатени од нивното убедливо потпирање на богатствата од индустриската продуктивност. Едноставно, ги лишува погодените од неа од нивната слобода и моќ да дејствуваат автономно, да живеат креативно, ги ограничува на опстанок преку нивната приклученост во пазарните односи. И токму поради тоа што оваа нова импотенција е толку длабоко доживеана, таа со тешкотии се изразува. Ние сме сведоци на одвај забележливата трансформација на вообичаениот јазик со која глаголите кои претходно одредуваа акции на задоволство се заменети со именки кои означуваат пакети дизајнирани само за пасивна конзумација; на пример, “да се научи“ стана “собирање на поени“. Длабоката промена овде се рефлектира во индивидуалната и социјалната слика за самиот себе. И не се само лаиците кои имаат потешкотии во прецизното изразување на она што го доживуваат. Економистите професионалци се неспособни да ја препознаат бедата со нивните конвенционални инструменти. Како и да е, новиот мутант на бедотија продолжува да се шири. Особено модерната неспособност да се употребат природните таленти, комуналниот живот, и природните ресурси на автономен начин, ги инфицира сите аспекти на животот онаму каде професионално орзанизираниот производ ја има заменето културолошката обликувана употребна вредност.

Новата продукција на импотентна беда не смее да се меша со се‘ поширокиот јаз на потрошувачка помеѓу богатите и сиромашните во свет каде основните потреби се засилено обликувани од индустриската стока. Јазот е форма на традиционалната сиромаштија која се подразбира и‘ во индустриското општество, и конвенционалните услови на класна борба соодветно го откриваат и намалуваат. Уште понатаму, ги разликувам модерната беда од високата цена одредена од надворешните фактори кои со зголеменото производство ги исфрлаат во околината. Јасно е дека овие видови на загадување, стрес, и оданочувањето се нерамномерно наметнати. Соодветно, одбраните од вакви грабежи се нарамномерно распределени. Но како и за новите јазови во “пристапот до“, таквите нееднаквости во социјалните трошоци се аспекти на индустриската сиромаштија за кои можат да се најдат економски индикатори и објективна верификација. Ова не е вистина за индустријализираната импотенција која ги зафаќа заедно богатите и сиромашните. Таму каде се издигне ваковиот вид на беда, животот без дополнителен пристап до суровините е или невозможен или криминален. Да се биде без потрошувачка станува невозможно, не само за просечниот потрошувач, дури и за сиромашните. Сите форми на борба, од афирмативни акции до акциите за природната средина, не се од никаква помош. Слободата да се дизајнира и изгради сопствено живеалиште е напуштена во однос на бирократските прописи за стандарди во градбата, како во САД, Куба или Шведска. Организацијата на вработувањата, вештините, ресурсите за градба, правилата, и кредитите го фаворизираат домот како стока повеќе одколку како активност. Без разлика дали производот е обезбеден од претприемач или од апаратчик, ефективниот резултат е истиот: импотенција на граѓанинот, наше специфично модерно искуство на бедата.

Кога сенката на економскиот раст ќе не допре, ние сме оставени безполезни освен ако не се вработиме или не се вклучиме во потрошувачката; обидот да се изгради куќа или да се погреби некој надвор од контрола на сертифицираните специјалисти се сфаќа како анархија. Ние го губиме погледот од ресурсите, губиме контрола врз условите на природната околина кои ги прават ресурсите достапни, го губиме чувството за самодоверба во совладувањето на предизвиците однадвор и со стресот одвнатре. Во напреднатите индустриски општества, модернизацијата на бедата подразбира дека луѓето се неспособни да препознаат факти освен ако тоа не е сертифицирано од професионалци, нека биде тоа презентер на временска прогноза или експерт; оваа органска нелагодност станува неподнослива закана освен ако не е медикаментирана со зависност од терапевт; дека пријателите и роднините се изгубени освен ако не се премости далечината со возило (создадена претходно од возилата). Накратко, повеќето време ние се наоѓаме вон дофат со нашиот свет, надвор од видикот на оние со кои работиме, расштимани со она што го чувствуваме.

Еден поранешен текст кој ете најдов за сходно да го ставам тука.